Kabinet zet streep door groot onderzoek naar parkinson bij boeren
Het RIVM voerde een haalbaarheidsstudie uit naar aanleiding van een in 2023 aangenomen motie van voormalig D66-Kamerlid Tjeerd de Groot. Die motie vroeg de regering te onderzoeken of parkinson officieel als beroepsziekte voor landbouwers kan worden aangemerkt. In de agrarische sector bestaan al langer zorgen over de gezondheidsrisico's van langdurige blootstelling aan gewasbeschermingsmiddelen.
Volgens het RIVM is een zogenoemd cohortonderzoek de meest geschikte methode om een dergelijk verband te onderzoeken. Daarbij wordt een grote groep werkenden in de agrarische sector een lange periode gevolgd, vaak tien tot twintig jaar. Onderzoekers brengen daarbij in kaart aan welke specifieke bestrijdingsmiddelen of werkzame stoffen de deelnemers worden blootgesteld. Tegelijkertijd worden eventuele ziekten of gezondheidsproblemen geregistreerd. Door deze gegevens te combineren, kan een statistisch verband worden gelegd tussen het werken met bepaalde middelen en het ontstaan van ziekten zoals parkinson.
Nadelen
Hoewel een dergelijk onderzoek technisch uitvoerbaar is in Nederland, kleven er volgens Aartsen praktische en financiële obstakels aan. Voor voldoende bewijskracht moeten ongeveer 30.000 boeren, tuinders en medewerkers minimaal tien jaar deelnemen aan het onderzoek. Dat komt neer op ongeveer een kwart van de stabiele groep werkenden in de sector. Bovendien lopen de kosten lopen op tot miljoenen euro's: een opstartbudget van 2,5 miljoen euro en daarna jaarlijks ongeveer 1 miljoen euro per onderzoeksfase. Hiervoor zijn geen financiële middelen beschikbaar.
Een extra overweging om niet in Nederland te starten, is dat vergelijkbare onderzoeken al lopen in andere landen, waaronder Noorwegen, de Verenigde Staten, Frankrijk en Denemarken. De resultaten uit deze studies zijn ook relevant voor de Nederlandse situatie.
Daarnaast wacht het kabinet op het advies van de onafhankelijke Adviescommissie Lijst beroepsziekten. Deze commissie onderzoekt of parkinson kan worden toegevoegd aan de regeling Tegemoetkoming Stoffengerelateerde Beroepsziekten. Het advies wordt in het najaar van 2026 verwacht.