EU blokkeert Omnibus-pakket: versnelling groene middelen voorlopig van de baan
Het Omnibus-pakket, officieel het Vereenvoudigingspakket voedsel- en diervoederveiligheid, moest de regeldruk voor boeren, bedrijven en overheden verminderen. Een belangrijk onderdeel van het voorstel was het creëren van meer ruimte bij de Europese beoordelingsautoriteiten voor de beoordeling van innovatieve groene gewasbeschermingsmiddelen, ook wel biocontrol genoemd. Die middelen komen momenteel nauwelijks aan bod doordat het Europese beoordelingssysteem is vastgelopen.
Om die versnelling mogelijk te maken, stelde de Europese Commissie voor om de periodieke herbeoordeling van chemische gewasbeschermingsmiddelen, die vaak eens in de tien tot vijftien jaar plaatsvindt, te schrappen.
Verduurzaming
Staatssecretaris Silvio Erkens van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur zette zich de afgelopen weken in voor Europese goedkeuring van het pakket. Het kabinet ziet groene middelen als een belangrijk onderdeel van de verduurzaming van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in de landbouw. De Tweede Kamer stond juist kritisch tegenover het maatregelenpakket.
Hoewel veel partijen het versnellen van de verduurzaming ondersteunen, leefden er tegelijkertijd grote zorgen over de veiligheid voor mens, dier en milieu. Onder meer de Partij voor de Dieren en PRO vroegen zich af waarom een snellere beoordeling van nieuwe groene middelen niet gecombineerd kan worden met het behoud van de periodieke herbeoordeling. Nederland pleitte tijdens de onderhandelingen daarom voor een versterking van het alarmeringssysteem in de nieuwe regelgeving.
Dat alarmeringssysteem maakt het mogelijk om gewasbeschermingsmiddelen op basis van nieuwe wetenschappelijke inzichten alsnog voor herbeoordeling voor te dragen. Ook het College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden (Ctgb) ziet zo'n extra veiligheidsslot als een noodzakelijke aanvulling op het Omnibus-pakket.
Tekortkomingen
Erkens erkende tijdens een debat dat het voorstel op onderdelen verbetering behoeft, maar hij wees ook op de tekortkomingen van het huidige systeem. ‘Het huidige systeem piept en kraakt ook. Dat is ook niet echt het systeem dat echt goed werkt.’
De besluitvorming kwam vorige week onverwacht in een stroomversnelling. EU-voorzitter Cyprus vroeg de lidstaten met spoed een standpunt in te nemen, terwijl veel nationale parlementen zich nog over het voorstel bogen. Cyprus wilde het dossier afronden voordat het voorzitterschap op 30 juni afloopt.
Blokkerende minderheid
Uiteindelijk bleek een blokkerende minderheid van de EU-lidstaten niet met het Omnibus-pakket in te stemmen. Volgens Erkens leefden ook in de parlementen van die landen grote zorgen over het schrappen van de periodieke herbeoordeling. Doorgaans betekent een dergelijke blokkade dat een voorstel voor langere tijd wordt uitgesteld.
Dinsdagavond kwam het onderwerp opnieuw aan bod in de Tweede Kamer. Daarbij werd opnieuw kritiek geuit op het verloop van het Europese besluitvormingsproces. CDA-Kamerlid Joris Lohman sprak van een ‘betreurenswaardig proces’. Hij hoopt op een snelle reanimatie van het pakket waarbij wel meer aandacht komt voor de veiligheid van mens, dier en milieu. Volgens veel partijen moet de verduurzaming van de gewasbescherming prioriteit blijven houden.
Erkens kon die toezegging niet doen. De goedkeuring van actieve stoffen voor gewasbeschermingsmiddelen is een Europese bevoegdheid en verloopt via de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA). De besluitvorming over het Omnibus-pakket zal daarom opnieuw moeten beginnen. De vraag is nu of de nieuwe EU-voorzitter Ierland het dossier de komende zes maanden tot prioriteit maakt.