Den Haag kritisch over Europese plannen voor snellere toelating gewasbescherming
Tijdens een recent Kamerdebat met LVVN-staatssecretaris Silvio Erkens stond het zogeheten 'Omnibus Food & Feed'-voorstel centraal. Dit vereenvoudigingspakket van de Europese Commissie moet de administratieve druk bij keuringsinstanties, zoals het Nederlandse Ctgb en de Europese EFSA, verlagen. Op dit moment duurt de goedkeuring van een nieuw product zes tot tien jaar, waardoor de marktintroductie van ecologische en laagrisicomiddelen ernstige vertraging oploopt.
De Europese Commissie wil de ellenlange wachtlijsten aanpakken door de verplichte, periodieke herkeuring van de toegestane middelen af te schaffen. In het nieuwe voorstel krijgen producten een toelating voor onbepaalde tijd. Pas wanneer er concrete signalen zijn dat een middel schadelijk is voor mens, dier of milieu, volgt een nieuwe beoordeling. De tijd die hierdoor vrijkomt, moet worden ingezet om de beoordeling van duurzame alternatieven te versnellen.
Hoewel de politiek de transitie naar biologische gewasbescherming steunt, is er felle kritiek op het schrappen van de herbeoordelingstermijn. Ook het plan om de opgebruiktermijn van afgekeurde voorraden te verdubbelen naar drie jaar stuit op weerstand. De Kamerleden voelen zich hierin gesteund door kritische adviezen van het Ctgb en een Europese wetenschapstoets.
Zorgen over het voorzorgsprincipe
Kamerfracties zoals GroenLinks-PvdA en D66 vrezen dat de bescherming van de volksgezondheid en de natuur in het geding komt. Zij waarschuwen dat het cruciale voorzorgsprincipe hiermee wordt uitgehold. D66 oppert daarnaast dat de achterstanden beter kunnen worden weggewerkt door extra te investeren in de personele capaciteit van de keuringsinstanties, in plaats van te tornen aan de veiligheidseisen.
Ondanks de bezwaren lijkt een Kamermeerderheid het voorstel niet te gaan dwarsbomen. Volgens het CDA is een totale blokkade onverstandig, omdat verdere vertraging de opkomst van groene alternatieven remt, wat uiteindelijk ook nadelig is voor het milieu.
De VVD ziet in de nieuwe opzet een belangrijke prikkel voor innovatie binnen de sector, al leeft bij de oppositie juist de angst dat effectieve middelen te snel verdwijnen zonder dat er direct een werkbaar alternatief beschikbaar is.
Gevolgen voor de landbouwexport
BBB wijst op de directe risico's voor de Nederlandse agrarische sector. Cruciale teelten zoals sla, uien en pootaardappelen staan door het verdwijnen van effectieve bestrijdingsmiddelen onder grote druk. Erkens deelt deze zorgen en benadrukt dat de Nederlandse landbouw rendabel moet blijven om een te grote afhankelijkheid van buitenlandse import te voorkomen.
Hoewel het kabinet de kritische punten van de Kamer deelt, verwacht de staatssecretaris niet dat er binnen de Europese Unie voldoende steun is om de toelating voor onbepaalde tijd volledig uit het herziene pakket te schrappen. Hij gaat daarom met specifieke randvoorwaarden naar Brussel.
Europees signaleringssysteem en ‘Green Lanes’
Zo pleit Nederland voor een centraal monitoringssysteem dat op basis van actuele wetenschappelijke data direct een herbeoordeling kan afdwingen. Zoals recent gebeurde bij de detectie van PFAS in het grondwater.
Verder wil Erkens dat er een versnelde procedure komt die exclusief is gereserveerd voor de beoordeling van ecologische en laagrisicomiddelen. Daarbij gaat het om ‘Green Lanes’, een methode waar het Ctgb al positieve ervaringen mee heeft opgedaan.
Een brede coalitie in de Tweede Kamer heeft inmiddels een motie ingediend waarin het kabinet wordt opgeroepen om in Brussel nog geen onomkeerbare besluiten te nemen over het Omnibus-pakket. De stemming over deze motie vindt aanstaande dinsdag plaats. Definitieve besluitvorming over het Europese voorstel wordt eind dit jaar verwacht.